Bệnh FIP ở mèo | Tổng quan, cách điều trị và phòng ngừa mới nhất 2026

Viêm phúc mạc (FIP) ở mèo là gì?

Viêm phúc mạc ở mèo (FIP) là bệnh truyền nhiễm rất hay xảy ra với mèo nhà. Đây là căn bệnh có thể xảy ra với mèo ở trên toàn thế giới, ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên thường phổ biến nhất với mèo dưới hai tuổi.

Mặc dù FIP không phải là căn bệnh đặc biệt phổ biến nhưng đây lại là căn bệnh cực kỳ nghiêm trọng, với tỷ lệ tử vong rất cao. Tên đầy đủ của bệnh là Feline Infectious Peritonitis (FIP), được tìm thấy lần đầu tiên vào năm 1963.

Nguyên nhân của bệnh FIP là gì?

FIP bắt nguồn từ virus Corona ở mèo (FCoV) - một loại virus rất phổ biến, thường chỉ gây rối loạn tiêu hoá nhẹ hoặc không triệu chứng. Ở một số ít bé, virus này đột biến ngay trong cơ thể và chuyển thành dạng gây FIP. “Thể ướt” (tràn dịch) và “thể khô” (không tràn dịch) không phải hai chủng virus khác nhau, mà là hai thể bệnh của cùng một quá trình, tuỳ theo cách hệ miễn dịch của bé phản ứng. Thể ướt gặp nhiều hơn, và một bé có thể chuyển từ thể này sang thể kia.

Chẩn đoán bệnh FIP khá khó khăn, bởi hiện nay chưa có xét nghiệm cụ thể nào để có thể phân biệt giữa vi rút Corona ở đường ruột và các chủng gây bệnh FIP khác. Cần lưu ý rằng, bệnh FIP là một trong những bệnh khó chẩn đoán và ít thông tin nhất trong tất cả các bệnh ở mèo.

Rất dễ để lây nhiễm bệnh FIP trong đàn mèo

Hầu hết mèo đều dễ bị lây nhiễm bệnh FIP vì nhiễm virus Corona do tiếp xúc với phân mèo nhiễm bệnh, hoặc theo đường miệng (liếm chung một mặt phẳng, hoặc ăn chung bát thức ăn).

Ước tính rằng, phải có khoảng 1/3 số mèo mắc bệnh FIP đều thải virus trong phân.

Cần lưu ý rằng, loại virus này không thể tồn tại quá 36 giờ, tuy nhiên đã quá đủ thời gian để có thể lây nhiễm tới các con mèo khác, thông qua quần áo hoặc đồ vật chung tiếp xúc.

Để tránh lây nhiễm trong đàn, hãy làm sạch và vệ sinh khu vực sống sạch sẽ bằng thuốc tẩy loãng (1:32) để tiêu diệt vi rút.

Ngoài ra, hãy luôn giữ hộp vệ sinh sạch sẽ, để giảm thiểu tiếp xúc với phân của mèo bệnh.

Mèo có dễ mắc bệnh FIP không?

Cần phân biệt rõ hai con số hay bị nhầm lẫn: tỉ lệ nhiễm virus Corona ở mèo rất cao - khoảng 50% với mèo nuôi trong nhà, và 80-90% ở môi trường nuôi nhiều mèo như trại hoặc trạm cứu hộ. Nhưng tỉ lệ thực sự phát thành FIP thì thấp hơn rất nhiều, dưới 10% trong số các bé đã nhiễm. Nhiễm FCoV không có nghĩa là bé sẽ mắc FIP.

Phần lớn các bé nhiễm virus Corona đường ruột vẫn khoẻ mạnh bình thường và chỉ số ít phát thành FIP. Cũng cần nói rõ: thứ lây trong đàn là virus Corona, không phải FIP. Một bé đã phát FIP gần như không lây bệnh đó sang bé khác - nguy cơ của cả đàn nằm ở chỗ chúng cùng nhiễm FCoV từ khay cát chung, chứ không phải ở bé đang ốm. Khi đã phát bệnh, tỉ lệ tử vong rất cao nếu không điều trị.

Giống mèo nào dễ mắc bệnh FIP?

FIP dường như phổ biến hơn ở những con mèo sống trong các hộ gia đình, nơi trú ẩn hoặc trại nuôi nhiều mèo. Ngoài ra, những bé mèo đang bị căng thẳng do chuyển nhà, hoặc vừa có phẫu thuật hoặc nhiễm trùng đồng thời với các nhiều bệnh khác cũng sẽ dễ bị FIP hơn.

Yếu tố di truyền cũng được coi là yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của FIP. Mèo đực cũng dễ mắc FIP hơn so với mèo cái, cụ thể với các giống mèo dễ mắc bệnh FIP, có thể kể đến Abyssinian, Bengal, Birman, Himalayan, Ragdoll và Devon Rex.

Mèo ở độ tuổi nào dễ mắc bệnh FIP nhất?

Mèo ở bất cứ độ tuổi nào cũng bị mắc bệnh FIP, kể từ vài ngày tuổi.

Triệu chứng mắc bệnh FIP

Các bé mèo mắc bệnh FIP thường rất mệt mỏi, bơ phờ, thờ ơ, giảm hoặc không thèm ăn, sụt cân và sốt dao động.

Với các bé mèo mắc bệnh FIP thể ướt hoặc tràn dịch sẽ bị tích dịch ở bụng, dẫn đến sưng bụng trong khoang ngực, dẫn đến khó thở.

Một số con mèo phát triển FIP ‘khô’ hoặc không tràn dịch, thường sẽ gây viêm nhiễm nặng ở các cơ quan trung ương như mắt, não, gan, ruột hoặc các cơ quan khác của cơ thể, lâu dần sẽ chán ăn, mệt mỏi và nôn mửa. Khó để tìm dấu hiệu bệnh FIP khô hơn so với ướt, bởi các triệu chứng ở mắt là dấu hiệu lâm sàng duy nhất của thể FIP khô.

Một số dấu hiệu điển hình có thể kể đến:

• Có số lượng tế bào bạch cầu thấp
• Có số lượng bạch cầu cao bất thường
• Có nồng độ protein trong máu tăng cao
• Có biểu hiện vàng nướu hoặc mắt
• Là mèo con, hoặc mèo sống trong đàn quá đông.

Chẩn đoán bệnh FIP như thế nào?

Nhiều dấu hiệu lâm sàng của FIP rất mơ hồ, thường sẽ xảy ra cùng với các bệnh khác ở mèo bệnh, vì vậy bệnh FIP đặc biệt khó để chẩn đoán.

Thường thì gặp các bạn mèo có triệu chứng bệnh FIP, các bác sĩ sẽ:

• Thực hiện phân tích máu, xét nghiệm công thức máu.
• Chụp X-quang để xác định xem có chất lỏng ở bụng hoặc ngực hay không.
• Chẩn đoán xem đó là bệnh FIP hay là bệnh do virus gây bệnh bạch cầu ở mèo.

Hiện tại, cách duy nhất để chẩn đoán dương tính bệnh FIP chính là kiểm tra các tế bào bị ảnh hưởng. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về chẩn đoán, bác sĩ thú y thường sẽ lấy sinh thiết từ bé mèo để phân biệt FIP với các bệnh khác.

Có điều trị được bệnh FIP không?

FIP là bệnh gây tử vong, vì vậy tỉ lệ sống sót của các bé rất khó, hiện nay cũng chưa có cách chữa trị cụ thể.

Thường thì các bác sĩ thú y sẽ kết hợp dùng thuốc chống viêm như corticosteroid (ví dụ: prednisolone) kết hợp với một số loại thuốc ức chế hệ thống miễn dịch, ví dụ như cyclophosphamide, là cách tạm thời để giảm viêm nhiễm.

Hiện có khá nhiều các phương pháp điều trị thử nghiệm được nghiên cứu, không có loại thuốc nào được bán trên thị trường và được phê duyệt hợp pháp để điều trị bệnh FIP tại Hoa Kỳ.

Một loại thuốc chống vi-rút mới hơn có tên Remdesivir đã được hợp pháp hóa vào năm 2021 để điều trị bệnh FIP ở Vương quốc Anh.

Thuốc này dưới dạng tiêm, được dùng trong nhiều tuần, và hiện khá thành công so với các cách điều trị khác.

Ngăn ngừa bệnh FIP ở mèo

Dưới đây là một số cách để ngăn ngừa bệnh FIP ở mèo:

1. Hãy giữ bé mèo của bạn khỏe mạnh với môi trường sạch sẽ nhất có thể.
2. Giữ chậu cát sạch sẽ, dọn cát ít nhất 2 lần mỗi ngày.
3. Giữ chậu cát cách xa đĩa đựng thức ăn và nước uống.
4. Nếu bạn nuôi nhiều mèo, hãy chỉ nuôi tối đa ba chú mèo trong mỗi phòng để tránh sự đông đúc.

Có vắc xin ngừa FIP không?

Trong những năm gần đây, có khá nhiều nhà sản xuất đã phát triển vắc xin để giúp ngăn ngừa bệnh FIP. Tuy nhiên, hiện nay đây vẫn là mũi tiêm thử nghiệm, để ngăn ngừa bệnh FIP, nhưng tỉ lệ mắc bệnh vẫn sẽ có sau khi tiêm vắc xin.

Điều trị bệnh FIP ở Việt Nam

Hiện nay đã có khá nhiều loại thuốc điều trị FIP ở Việt Nam, tuy nhiên cần lưu ý rằng đây đều là các loại thuốc thử nghiệm và chưa được nhập khẩu chính thống. Do đó, hãy cố gắng chăm sóc và dọn vệ sinh cho bé thật tốt nhé.

Các loại thuốc điều trị FIP có thể kể đến AINO, FreeCatFip…

Câu hỏi thường gặp

Chữa bệnh FIP ở mèo bao nhiêu tiền?

Một lọ thuốc tiêm rơi vào khoảng 2tr, với tỉ lệ tiêm tính theo kg của mèo. Mèo sẽ cần được tiêm ít nhất 84 ngày để khỏi bệnh hoàn toàn.

Mèo bị FIP sống được bao lâu?

Tuỳ thuộc vào thời điểm phát hiện bệnh của mèo. Các bé mèo được phát hiện bệnh sớm có thể được chữa trị khỏi bệnh hoàn toàn, với các bạn bị chẩn đoán quá muộn, có thể mất ngay lập tức!

Nên làm gì khi nhà có mèo mắc bệnh FIP?

Lau dọn nhà cửa ngay lập tức, giữ vệ sinh chuồng trại sạch sẽ để tránh lây bệnh trong đàn.

Có thể điều trị bệnh FIP ở mèo dứt điểm không?

Không, còn tuỳ thuộc vào sức khoẻ của mèo. Đây là một căn bệnh mãn tính ở mèo và hiện giờ chưa có thuốc điều trị cụ thể.